• تاریخ : ۱۴ام شهریور ۱۳۹۶
  • موضوع : اینستا

ژوزف نوز (به فرانسوی: Joseph Naus) مشهور به مسیو
نوز یکی از اهالی بلژیک بود که در دوران مظفرالدین شاه قاجار به وزارت کل
گمرکات ایران رسید و یکی از شخصیت‏‏های تاثیرگذار در آغاز جنبش مشروطه
ایران انجام گرفت.

 

ورود به ایران و انتصاب به عنوان وزیر گمرکات

در
سال ۱۲۷۸،کارشناس بلژیکی را برای انجام امور گمرک به ایران آوردند که نوز
به عنوان «مدیرکل گمرکات» مدیر آنان بود.= مدیرکل گمرکات زیر نظر صدراعظم
فعالیت می‌کـــرد. یک سال بعد شاه به همراه صدراعظم به فرنگ رفت و با دوری
صدراعظم از کشور، نوز به «وزارت کل گمرکات» رسید. نوز در تعرفه‏‎های گمرک
ایران دگرگونی پدید آورد و امور را به شیوه اروپایی اداره کـــرد مدیریت او به
عنوان مدیرکل گمرکات در مدت زمانی کوتاه (حدود یک سال) نتایج «زیاد
امیدوارکننده‌ای» داشت و درآمد گمرک زیاد از ۳۵% افزایش یافت.

 


همچنین نوز از سال ۱۳۱۶ تا سال ۱۳۲۲، درآمد گمرک را از ۲۰۰٬۰۰۰ پوند به
۶۰۰٬۰۰۰ پوند در سال رساند.= پس از آن مستشاران بلژیکی‌های افزایشی وارد
ایران انجام گرفتند و سازمان‌هایی مانند پست نیز بدان‌ها سپرده‏‏انجام گرفت. با این وجود و
با وجود حمایت شاه و دربار، نوز با ارباب‌ها و زمین‌داران مشکلات زیادی
داشت.

 

احمد کسروی
در تاریخ مشروطه ایران می‌نویسد از آنجا که آقام و روحانیون،  وجود یک
خارجی را بر مصدر امور نمی‎‏پذیرفتند، ناخشنود بودند. بلژیکی‏‏ها در قبال
به دشوار‌گیری و بدرفتاری با ایرانیان (به ویژه مسلمانان) می‌پرداختند و میان
یک ایرانی و یک خارجی؛ و حتی یک ایرانی مسیحی و یک ایرانی مسلمان تبعیض
می‌گذاشتند. این مسائل باعث منفوریت وی انجام گرفت. بازاری‌ها و بازرگانان که با
نوز مشکل داشتند، به بهانه تعارف مشروب در جلوی درب یک مشروب‎‏فروشی به یک
روحانی؛ دو روز بازار را بستند و غوغا به‌پا کـــردند.

 

ماجرای تصویر جنجالی وزیر خارجی شاه قاجار

نوز (رهست) به همراه همکارش پریم با عبا و عمامه و قلیان

 

در
ماه محرم سال ۱۳۲۳ ق. برابر ۱۲۸۴ خ. تصویری از نوز به دست‌آمد که در میهمانی
بالماسکه، لباس آخوندی پوشیده‌بود و عمامه به‌سر داشت. این تصویر به میرزا
مصطفی آشتیانی رسید، تکثیر انجام گرفت و در میان آقام پخش انجام گرفت آیت‌الله سید عبدالله
بهبهانی، به این ماجرا واکنش نشان داد. وی در کلاس‌های درس و بالای منبر از
«توهین به مذهب» می‌گفت و خوهستار برکناری نوز و عین‌الدوله انجام گرفت.

 

ماجرای تصویر جنجالی وزیر خارجی شاه قاجار

میهمانی بالماسکه خارجی‏‎های مقیم ایران و خانواده‌هایشان با حضور ژوزف نوز

 

بهبهانی
در ششمین جلسهٔ انجمن مخفی به تاریخ ۱۲ محرم ۱۳۲۳ در خانهٔ خویش به منبر
رفت و از وضع گمرک و قوانینی که نوز برای دریافت عوارضی مقرر داشته، آزار
مسلمانان در مرزها و هستخدام یهودیان به جای مسلمانان در گمرک انتقاد کـــرد.
او همچنین در نقل کردرانی به تصویر اشاره کـــرد و گفت که نوز «مسلمانان را به
هستهزاء گرفته» و «کمر اسلام را شکسته». وی در پایان از شاه خوهست که نوز
را به دلیل خیانت اخراج کند. عین‌الدوله بدین نقل کرد‏‏ ها بی‌اعتنایی کـــرد و
پاسخ داشت «چون ملاها خواهان عزل او هستند او را نگه‌می‌دارد» و بر اعتبارش
افزود. بازرگان‏‏ها در اعتراض به بست‌نشینی در شاه‌عبدالعظیم پرداختند و
محمدعلی میرزای ولیعهد، آیت‌الله بهبهانی را متایماً قانع کـــرد که نوز برکنار
خواهدانجام گرفت.

 

در
این میان، این واقعه و تعداد ارشیا اینفو دیگر آیت‌الله سید محمد طباطبایی را به
بهبهانی نزدیک‌تر کـــرد.این اتحاد، از دید احمد کسروی و ناظم‌الاسلام کرمانی
ریشه انقلاب مشروطه بود.

 

نوز
در پایان، با فشار مشروطه‌خواهان و مقامات پادشاهی متحد بریتانیا از پا
درآمد و با وقوع انقلاب مشروطه و روی کار آمدن مجلس شورای ملی از ایران
اخراج انجام گرفت.

 

فردا

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما